ဘယ္ေတာ့မွေနာက္မက်ဘူး

          ကၽြန္ေတာ္ဆရာခ်စ္စံ၀င္းနဲ႔ လူခ်င္းေတြ႔ဖူးတာ ၂၀၀၉ ခုႏွစ္ ႏွစ္ကုန္ပုိင္းပါ။ မဟာသိပၸံ၀င္ခြင့္စာေမးပြဲကုိ ပထမအၾကိမ္ က်ရႈံးျပီးသကာလေပါ့။ အင္တုိက္အားတုိက္ၾကိဳးစားထားသမွ်ေတြ အရာမထင္ျဖစ္ခဲ့ရတဲ့အခ်ိန္ ဆုိေတာ့ ကုိယ့္ကုိကုိယ္ ယုံၾကည္မႈေတြက်ဆုံးျပီး စိတ္ေတြေလေနတဲ့အခ်ိန္ဆိုပါေတာ့။ လွည္းကူးျမိဳ႕နယ္၊ မရမ္းေခ်ာင္းေက်းရြာရဲ႕ အနာၾကီးေရာဂါသည္ေဟာင္း ေတြကုိ လက္ခံေစာင့္ေရွာက္ေပးတဲ့ ေမတၱာပရဟိတ ေဂမွာ ဆရာ့ကို ကၽြန္ေတာ္ပထမဆုံးစတင္ျမင္ဖူးခဲ့တယ္။ ဆရာစာေတြကုိ တအုပ္စႏွစ္အုပ္စသာ ဖတ္ဖူးတဲ့ ကၽြန္ေတာ္ဆရာအေၾကာင္းကုိ ေကာင္းေကာင္းမသိေသးဘူးေလ။ ဒါေပမယ့္ မရမ္းေခ်ာင္းေမတၱာေဂဟာ အေပၚမွာထားတဲ့ ဆရာေစတနာေတြကုိေတာ့ ေဂဟာမွာရွိတဲ့သူေတြေျပာျပထားျပီးေတာ့ ဆရာ့စိတ္ေနသေဘာထားကုိ ရိပ္ဖမ္းသံဖမ္းေတာ့ရွိေနတယ္။ ဆရာ့ရဲ႕ ၾကိဳးပမ္းအားထုတ္မႈေတြ၊ ကေလာင္စူးရွမႈေတြေၾကာင့္ ဒီေဂဟာေလး ဒီအေျခအေနအထိ ေရာက္ေနတာပါလားဆုိတာေတြကုိလည္း သိခြင့္ရခဲ့တယ္။ ဆရာ့ကုိ ႏုိင္ငံေက်ာ္စာေရးဆရာၾကီးအေနနဲ႔သာသိထားျပီး ပရဟိတကုိ စြမ္းစြမ္းတမံ ေဆာင္ရြက္ေနတဲ့ ဆရာ့ရဲ႕ လုပ္ရပ္ေတြကုိ ေသခ်ာမသိခဲ့တဲ့ကၽြန္ေတာ့္အတြက္ေတာ့ ဆရာဟာ ကၽြန္ေတာ့္အတြက္  စံျပပုဂၢဳိလ္တေယာက္ျဖစ္ခဲ့ရပါတယ္။

          ေနာက္ပုိင္း ဆရာနဲ႔မၾကာခဏဆုံျဖစ္ေတာ့ ဆရာရဲ႕ စိတ္ေနသေဘာထားကုိ ပုိျပီးတီးေခါက္မိလာတယ္။ ဆရာကကၽြန္ေတာ့္စာေမးပြဲက်ထားတာကုိ သိေနေတာ့ စာဖတ္ျဖစ္ရဲ႕လား မၾကာခဏေမးတာကုိ သတိထားျဖစ္တယ္။ ေရွ႕တန္းထြက္ေနရတဲ့တပ္မဟုတ္ေတာ့ စာဖတ္ျဖစ္ေၾကာင္းျပန္ေျဖမိေပမယ့္ ဘာေၾကာင့္ ဆရာမၾကာခဏေမးေနလဲဆုိတာကုိ ေစာေၾကာမၾကည့္ခဲ့ဘူး။ ေနာက္ပုိင္း ဆရာရဲ႕ ပညာေရးေထာက္ပံမႈအစီအစဥ္ေတြ၊ စာၾကည့္တုိက္တည္ေဆာက္ေရးစီမံကိန္းေတြ၊ မရမ္းေခ်ာင္းလုိပဲ အနာၾကီးေရာဂါသည္ေတြကုိ လက္ခံေစာင့္ေရွာက္ေပးေနတဲ့ ေရနံသာ၊ ေတာင္၀ုိင္း(ေမာ္လျမိဳင္)၊ စစ္ကုိင္း စတဲ့ေနရာေတြကုိလည္း အဆက္မျပတ္ေထာက္ပ့ံမႈေတြ ေပးေနတဲ့ဆရာ့ကုိ ပုိျပီးေလးစားလာရတယ္။ မရမ္းေခ်ာင္းကုိ ရန္ကုန္ထဲကအလွဴရွင္ေတြဟာ ဆရာေရးတဲ့ `ပုိးကိုက္ပန္း`စာအုပ္ဖတ္ျပီးလာလွဴတာေတြ မ်ားလာေတာ့ ဆရာ့၀န္ေတြအနည္းငယ္ေပါ့လာတဲ့အတြက္ ဆရာဟာ ေရာဂါသည္သားသမီးေတြရဲ႕ ပညာေရး နဲ႔ ပဲခူးရုိးမအစပ္တေလွ်ာက္မွာရွိတဲ့ ေရြ႕ေျပာင္းရြာေလးေတြက ကေလးေတြအတြက္ ပညာေရးေထာက္ပံ့မႈကုိ ပုိျပီးအာရုံစုိက္လာတယ္။ တုိင္းျပည္ရဲ႕အနာဂတ္ဟာ ကေလးေတြပဲဆုိတဲ့အခ်က္ကုိ ဆရာကသူတတ္ႏုိင္တဲ့ဖက္က အေကာင္အထည္ေဖာ္ေပးေနခဲ့တယ္။

          ပဲခူးရုိးမအစပ္က ဆင္ရုိင္းေတြေပါတဲ့ ရြာေလးေတြမွာ ကုိယ္ထူကုိယ္ထ စာသင္ေက်ာင္းေလးေတြ တည္ေထာင္ဖုိ႔ ဆရာ့ရဲ႕ဦးေဆာင္မႈနဲ႔၊ ဆရာျမတ္ခုိင္(လွ်ပ္တျပက္) တုိ႔အပါအ၀င္ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ သြားခဲ့ၾကတယ္။ မုိးတြင္းလမ္းက ဆုိးလြန္းေတာ့ ဆုိင္ကယ္ေတာင္မေပါက္တဲ့ေနရာမွာ ဖိနပ္ကုိလက္ကကုိင္ျပီးေတာ့ အသက္ (၇၀) ေက်ာ္ ဆရာခ်စ္စံ၀င္း လမ္းေလွ်ာက္ခဲ့တယ္။ ဘယ္အခ်ိန္ဆင္ရုိင္းေတြ ဆင္းလာမလဲ ပူပန္ေနရတဲ့အခ်ိန္မွာ ဆရာအျပဳံးမပ်က္ လမ္းေလွ်ာက္ႏုိင္ခဲ့တယ္။ အဲဒီလုိနဲ႔ ဆရာဟာ အျခားဘာသာ၀င္ေတြက ခ်ီးျမွင့္တဲ့ လူသားခ်င္းစာနာေထာက္ထားမႈ ေဒါက္တာဘြဲ႕ကုိ လက္ခံရရွိခဲ့တယ္။

ဒါဟာ ဆရာရဲ႕ ေျမာက္မ်ားစြာေသာ လုပ္ရပ္ေတြအတြက္ ေသးငယ္ေသာ ခ်ီးေျမွာက္မႈတခုလုိ႔ပဲ ကၽြန္ေတာ္ေတာ့ထင္တယ္။ အဲ့ဒီအထိမ္းအမွတ္ ညစာစားပြဲမွာ ဆရာက ကၽြန္ေတာ့္ကုိ ဆုံးမစကားတခုေျပာတယ္။ မင္းအေနနဲ႔ ပရဟိတအလုပ္ေတြစိတ္၀င္စားတာ ငါသိတယ္တဲ့။ ဒါေပမယ့္ လူတစ္ေယာက္ဟာ မိမိဘ၀ကုိမိမိ အရင္ဆုံးတည္ေဆာက္ဖုိ႔လုိတယ္။ မိမိဘ၀ၾကီးျမွင့္မွသာ သူမ်ားေတြကုိ ပုိျပီးကူညီႏုိင္တယ္။ မင္းလူေတြကုိ ကူညီႏုိင္တာထက္ …. ငါ(ခ်စ္စံ၀င္း) ပုိျပီးကူညီႏုိင္တယ္။ ငါ့ထက္လည္း ကူညီႏုိင္တဲ့သူေတြအမ်ားၾကီးပဲတဲ့။ လူငယ္ဘ၀ တုိးတက္ေအာင္ၾကိဳးစားေနရတဲ့အခ်ိန္မွာ မိမိဘ၀ကုိပုိမုိ ျမင့္မားေအာင္တည္ေဆာက္ႏိူင္ရင္ ေနာင္တခ်ိန္မွာ ပုိျပီးကူညီႏုိင္လိမ့္မယ္တဲ့ (ကူညီခ်င္တဲ့စိတ္ေတာ့လုိတာေပ့ါ)။ ပရဟိတထဲမွာပဲ ေမွ်ာလုိက္မေနနဲ႔တဲ့။ ကုိယ့္စာကုိယ္လဲၾကိဳးစားပါတဲ့။ ငါ ပရဟိတေတြ စလုပ္တာ ခ်စ္စံ၀င္းဆုိတဲ့ အမည္တခုတည္ေဆာက္ျပီး မွလုပ္ခဲ့တာတဲ့ေလ။ ဟုတ္ပါရဲ႕ သာမန္စာေရးဆရာေလးတေယာက္ရဲ႕ လုပ္ႏုိင္စြမ္းနဲ႔ ႏုိင္ငံေက်ာ္စာေရးဆရာတေယာက္ရဲ႕ လုပ္ႏုိင္စြမ္းက ကြာျခားပါတယ္။

 အဲ့ဒီအခ်ိန္တုန္းက ကၽြန္ေတာ္မဟာသိပၸံ၀င္ခြင့္ ဒုတိယအၾကိမ္အတြက္ ျပင္ဆင္ေနတုန္းပါ။ အဲဒီလုိတြန္းအား ေတြေၾကာင့္ ကၽြန္ေတာ္မဟာသိပၸံ၀င္ခြင့္ေအာင္ခဲ့တယ္။ ဆရာေျပာသလုိ ကုိယ့္ဘ၀ကုိယ္တည္ေဆာက္ရင္း သူမ်ားေတြကုိလည္းကူညီဖုိ႔ၾကိဳးစားေနပါတယ္။ ပရဟိတလုပ္ခ်င္ေပမယ့္ မအားမလပ္တဲ့ သူငယ္ခ်င္းေတြ အတြက္ ဆရာ့ရဲ႕ ဆုံးမစကားေလးကုိ မွ်ေ၀တာပါ။ မိမိဘ၀ကုိ တုိးတက္ျမင့္မားေအာင္ၾကိဳးစားျပီး ပုိမုိကူညီႏိုင္တဲ့အခ်ိန္မွာ သူငယ္ခ်င္းတုိ႔ရဲ႕အကူအညီကုိလုိအပ္ေနတဲ့သူေတြ လက္တကမ္းမွာ ရွိေနမွာပါ။ အဲဒီအခါက်ရင္ ကူညီဖုိ႔ဘယ္ေတာ့မွ မေမ့ပါနဲ႕။ ပရဟိတလုပ္တယ္ဆုိတာ ဘယ္ေတာ့မွာ ေနာက္က်တယ္ဆိုတာရွိမွာမဟုတ္ပါဘူး။ ကူညီခ်င္တဲ့စိတ္နဲ႔ ကူညီႏုိင္တဲ့အေနအထားရွိရွင္ေပါ့။

လကၡဏာေတြပါးရွားတဲ့လ

          ဒီတပါတ္စေနေန႔ေတာ့ မေရာက္တာၾကာျပီျဖစ္တဲ့ မရမ္းေခ်ာင္းေမတၱာပရဟိတေဂဟာေလးကုိ ေရာက္ျဖစ္ျပန္ပါတယ္။ ရာသီဥတုကေတာ့ ေနပူလုိက္မုိးရြာလုိက္နဲ႔ စုိလုိက္ေျခာက္လုိက္ေပါ့။  ဆရာခ်စ္စံ၀င္းကေတာ့ သူေရာက္လာတဲ့အခါတုိင္းကုိ ဧည့္သည္ေတာ္မွတ္တမ္းမွာ အျမဲတမ္းမွတ္တမ္းတင္ေလ့ရွိေပမယ့္ ကၽြန္ေတာ္ကေတာ့ မလုပ္ျဖစ္ပါဘူး။ ေဂဟာဥကၠဌကုိလွေဌးကေတာ့ ဒီလပုိင္း ေရၾကီးေဒသရယ္… ကခ်င္စစ္ေဘးရယ္ရွိေနေတာ့ ပရဟိတအဖြဲ႔ေတြ မလာႏုိင္တဲ့အတြက္ ေဂဟာက အဖုိးအဖြားေတြ လကၡဏာရွားပါးေနေၾကာင္း ေျပာျပတယ္။

ကၽြန္ေတာ္ေဆးကုေနၾကေနရာကုိေတာ့ ဂ်ပန္ႏုိင္ငံရဲ့အကူအညီနဲ႔ စက္ခ်ဳပ္လုပ္ငန္းေတြျပန္စေနျပီျဖစ္တဲ့အတြက္ ဓမၼာရုံနားက ေနရာလြတ္ေလးကုိ ေျပာင္းထားလုိက္ၾကေလရဲ႕။ ေလေကာင္းေလသန္႔ရတာေပါ့ေလ။ မရမ္းေခ်ာင္း တုိက္နယ္ေဆးရုံက ဆရာ၀န္ေျပာင္းေရႊ႕သြားတြက္အတြက္ ရြာထဲကလူနာတခ်ိဳ႕လည္း ၾကိဳတင္ေစာင့္ေနၾကတယ္။ ကၽြန္ေတာ့္ေဆးဘီဒုိထဲမွာကေတာ့ အလုပ္ျဖစ္တဲ့ေဆးကနည္းေနတာမုိ႔ အခ်ိဳ႕ကုိ တနၤဂေႏြေန႔မနက္မွ ျပန္လာဖုိ႔ခ်ိန္းရတယ္။ မျဖစ္မေန လႊဲဖုိ႔လုိအပ္တဲ့လူနာေလာက္ပဲၾကည့္ျဖစ္တယ္။ လုိအပ္တဲ့ေဆးစာရင္းကုိ ဇနီးသည္က မွတ္ေနတုန္း ေဂဟာေရွ႕ကသက္သာဆုိင္ေလးမွာ ကုိလွေဌးရယ္ ဦးတာရယ္ ဥကၠဌေဟာင္း ကုိႏူိင္ဦးရယ္ ေရွးေဟာင္းေႏွာင္းျဖစ္ေတြေျပာျဖစ္ၾကတယ္။ ဦးတာအသက္က ၆၈ ႏွစ္ရွိျပီ လက္ေတြက တုိျပီးေကြးေနေပမယ့္ ဆုိင္ကစာရင္းေတြကို လက္ညွဴိးလက္မၾကားေဘာပင္ ညွပ္ျပီး တကုပ္ကုပ္လုပ္ေနျပန္တယ္။ ညကတျဖည္းျဖည္းေမွာင္လာတာေၾကာင့္ စကားျဖတ္ျပီးေစာေစာျပန္ခဲ့ရတယ္။ ဆုိင္ကယ္မီးကလည္းမေကာင္းဘူးေလ။

တနၤဂေႏြမနက္မွာေတာ့ မင္းကုန္းေစ်းထဲက ေစ်းဆုိင္မွာ လုိတဲ့ေဆးေလးေတြ၀ယ္ျပီး လင္မယား၂ေယာက္ မရမ္းေခ်ာင္းကုိ ခ်ီတက္ရျပန္တယ္။ လမ္းေဘး၀ဲယာ စပါးခင္း ျမက္ခင္းေတြက စိမ္းစုိျပီး တိမ္ၾကားေနက ကြက္ၾကားထုိးထားေတာ့ အရမ္းလွတဲ့ ပန္းခ်ီကားစုိစုိတခ်ပ္ပဲလုိ႔ စိတ္ထဲမွတ္မိတယ္။ ေႏြတုန္းက မီးတုိက္ခံရတဲ့ သစ္ငုတ္တုိေတြကုိ ျမက္ပင္ႏုေတြက ဖုံးပစ္လုိက္ျပီပဲ။ ဒီလုိပဲ သမုိင္းအနာရြတ္ေတြကို အေၾကာင္းအရာသစ္ေတြက တျဖည္းျဖည္းဖုံးခဲ့မွာပဲေလ။ ကြက္ၾကားမုိးလြတ္ေအာင္ေမာင္းရင္း ေဘးကရႈခင္းေတြၾကားထဲမွာ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ စီးေျမာခဲ့တယ္။ ေဆးခန္းေနရာအသစ္မွာ လူနာၾကည့္ေနတုန္း ဒုိင္နာကားတစီး၀င္လာတယ္။ ကားေပၚမွာေတာ့ ကံတုံးဆံေတာက္ဆံပင္နဲ႔ လူငယ္ေလးတခ်ိဳ႕ပါလာတယ္။ အလွဴရွင္ေတြထင္ပါရဲ႕။ တျခားအဖြဲ႕ေတြလုိ ေကာင္မေလးေတြပါမလာတာေတာ့ထူးဆန္းေနတယ္။ လူနာေဟာင္းေတြထဲမွာ CRF နဲ႔လူနာတေယာက္ကေတာ့ အေတာ္အေျခအေနဆုိးပါလား။ မ်က္ခမ္းေတြျဖဴေဖ်ာ့ေနပုံက ေဟမုိဂလုိဘင္ ၅ေအာက္မွာပဲရွိေလာက္တယ္။ ေမာ္လျမိဳင္ခရစ္ယာန္ေဆးရုံစာအုပ္မွာေတာ့ ထူးထူးေထြေထြမွတ္တမ္းေတြ မေတြ႔မိဘူး။ မီသုိင္းဒုိပါရယ္ ပရာဆုိဇင္ရယ္ နီဖီဒပင္းရယ္ ေပးထားတယ္။ ပရန္တီစလုန္းကလည္း တရက္၈လုံးပါေသးတယ္။ ေသြးေပါင္ခ်ိန္က ၉၀/၆၀ မုိ႔ နီပီဒပင္းကုိ ျဖဳတ္လုိက္တယ္။ ေသြးသြင္းမွရမွာပါလား။ နွလုံးလည္းမေကာင္းေတာ့ဘူး။ ေဖာတာေတာ့သိပ္မဆုိးဘူး။ ေဂဟာဥကၠဌကုိ ေဆးရုံတင္ဖုိ႔ေျပာၾကည့္ေတာ့ မ်က္ႏွာမေကာင္ဘူး။ လူနာက ေျခလက္ေတြပ်က္စီးေနသလုိ trophic ulcer တခ်ိဳ႕လည္းရွိတယ္။ သူတုိ႔က တင္မွာမဟုတ္ဘူး ဗုိလ္ၾကီးတဲ့။ လူနာပုံကလည္း ေဆးရုံတက္ခ်င္ပုံမရွိဘူး။ ေသြးသြင္းဖုိ႔က blood bag မရွိဘူး G&M အတြက္ reagent မရွိဘူး။ ဒါနဲ႔ရြာက မိန္းမအိမ္မွာေတာ့ ေယာကၡမၾကီးမဆုံးခင္က ၀ယ္ထားတဲ့ erythropoietin ထုိးေဆးသုံးလုံးက်န္ေသးတာ နဲ႔႔ပဲ ဆြဲဆန္႔ထားဖုိ႔ လွဴခဲ့တယ္။ ခ်က္ျခင္းၾကီးေတာ့ ေသြးနီဥဘယ္တက္ႏုိင္ပါ့မလဲေလ။ လူၾကဳံနဲ႔ လုိတာေတြမွာျပီး သူနာျပဳဆရာမကုိ ေသြးသြင္းဖုိ႔ ေျပာခဲ့တယ္။ ဆရာမကေတာ့ ဆရာ၀န္မရွိရင္ေသြးမသြင္းရဲ႕ဘူးတဲ့ ဆႏၵေဖာ္ထုတ္ထားတယ္။ ဟုတ္သားပဲ ေသြးလွဴရွင္ရွာဖုိ႔ကလည္း ေတာထဲမွာ ထင္သေလာက္ေတာ့မလြယ္ဘူးေလ။ ဒီပုံစံဆုိရင္ ေနာက္အပါတ္လည္း ကၽြန္ေတာ္က်ဴရွင္တက္ျဖစ္မယ္မထင္ဘူး။

မုိးခပ္သည္းသည္းရြာေနတဲ့ၾကားထဲမွာ ေစာေစာကေရာက္လာတဲ့ လူငယ္ေလးေတြ ကၽြန္ေတာ္ေဆးကုတဲ့တဲထဲ ေျပး၀င္လာၾကတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔က တဆတ အမွတ္စဥ္ (၁၆)ကပါတဲ့… ေအာ္ ဖုိင္နယ္ပါတ္၀မ္းေပါ့….ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ေန႔လည္စာတႏွပ္လာေကၽြးရင္းနဲ႔ လုိတဲ့ေဆးေတြလာလွဴတာပါတဲ့။ ကၽြန္ေတာ့္စိတ္ထဲ အေတာ္ေလး ေလးစားသြားတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ ပါတ္၀မ္းတုန္းကေတာ့ ရုံးပိတ္ရက္ေတြမွာ ပုဂၢဳိလ္ေရးေတြ က်ဴရွင္ေတြနဲ႔ ရႈပ္ေနခဲ့တာမဟုတ္လား။ သူတုိ႔ေလးေတြလုိ လုပ္ဖုိ႔ စိတ္ကူးအေတြးေရာ ရွိခဲ႔ရဲ႕လား။ ကၽြန္ေတာ့္တုိ႔ ေနတတ္သလုိ ဖာသိဖာသာေနခဲ့ၾကတာမဟုတ္လား။ ဘာပဲေျပာေျပာ ညီေလးေတြကုိေတာ့ အေတာ္ေလးခ်ီးက်ဴးမိတယ္။ က်ဴရွင္ဖ်က္ျပီး လုိင္းကားအဆင့္ဆင့္နဲ႔လာၾကတာတဲ့။ မုိးေတြလဲမိလုိ႔ပါလား။ သူတုိ႔ရြာထဲပါတ္ၾကည့္အုန္းမလုိတဲ႔။ ကၽြန္ေတာ့္ကုိႏူတ္ဆက္ျပီးထြက္သြားတဲ့ သူတို႔ ေက်ာျပင္ကုိၾကည့္ရင္းနဲ႔ စိတ္ထဲကဆုေတာင္းမိတယ္။ သူတို႔ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ေနရာေရာက္ရင္ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ထက္ပုိျပီး လုပ္ႏုိင္ပါေစလုိ႔ေလ။

ေနာက္ဆုံးလူနာ တေယာက္အလွည့္ေရာက္ေတာ့ ဗုိက္ကအေတာ္ေလးဆာေနျပီေလ။ ေနေတာင္ေက်ာ္ျပီကုိး။ လူနာက လုံး၀ကမၼဌာန္းရုပ္၊ ဗုိက္ၾကီးက သုံးျမႊာပူးဗုိက္နဲ႔။ စမ္းၾကည့္ေတာ့ ေဘလုံးက ခ်က္ေအာက္မွာ။ တင္းေျပာင္ေနတဲ့ ဗုိက္ေပၚမွာ ေသြးျပန္ေၾကာေတြ လူးလားေခါက္တုံပါလား။ ေသြးေပါင္ခ်ိန္က ၁၀၀/၆၀ ကၽြန္ေတာ္ဗုိက္ေထာက္ေနလုိ႔ မေနႏူိင္ဘူးဆရာ…ေမာတာလည္းအရမ္းပဲတဲ့။ ေဆးရုံမွတ္တမ္းေတြကပါမလာဘူး။ ေသခ်ာေမးၾကည့္ေတာ့ ကၽြန္ေတာ့္ကုိ အသည္းမေကာင္းဘူးလုိ႔ပဲေျပာတယ္တဲ့ က်န္တာဘာမွမေျပာလုိက္ဘူးတဲ့ ေကာင္းေရာ။ သူ႔မ်က္ႏွာကုိ ေသခ်ာစိက္ၾကည့္ျပီး ခင္ဗ်ားေဆးရုံျပန္တက္ရမယ္လုိ႔ ေျပာခ်လုိက္တယ္။ ပိန္ကပ္ကပ္ မ်က္ႏွာက ျပဳိမဲ့မုိးလုိျဖစ္သြားတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔မိသားစု လကၡဏာ ရွားပါးလုိ႔ မတက္ႏုိင္ပါဘူးတဲ့။ ျပန္ခ်ိန္လည္းနီးေနတာေၾကာင့္ ရွည္ရွည္ေ၀းေ၀းေျပာမေနေတာ့ပဲ ဆရာမကုိ ေဘးနားေခၚျပီး ဗုိက္ေဖာက္မဲ့ အေၾကာင္း ၂လီတာထက္ပုိမေဖာက္ဖုိ႔နဲ႔ ေဆာင္ရန္ေရွာင္ရန္ေတြရွင္းျပျပီး လက္အိတ္၀တ္ျပီးကုိယ္တုိင္ေဖာက္ျပဖုိ႔ျပင္လုိက္တယ္။ ရွားရွားပါးပါး blood set ထဲက 18G needle တေခ်ာင္းနဲ႔ေပါ့။ အင္း…. လကုန္ရင္ေတာ့ Youth Doctor Association ကေဆးေတြလာလွဴမယ္တဲ့။ ေနာက္ဆုံးလက္က်န္ E-Glove ကလက္မနားမွာ ျပဲေနေလရဲ႕။

လူနာက ညာဘက္က ေဖာက္ေနက်ျဖစ္ေၾကာင္း ဘယ္ဘက္ကေတာ့ ေဘလုံးၾကီးတယ္ဆုိျပီး မေဖာက္ၾကေၾကာင္း ကၽြန္ေတာ့္ကုိ ျပန္ရွင္းျပေနတယ္။ ဗုိက္ကုိေဆးေၾကာထုံေဆးထုိးျပီး အပ္ထုိးထဲ့တာနဲ႔ကုိ ေကာက္ရုိးေရာင္အရည္ေတြ ေအာက္ကေရသန္႔ဘူးထဲကုိ အဆက္မျပတ္စီးက်လာတယ္။ ေဖာက္ေနတုန္းေဆးမွတ္တမ္းေတြတပုံတပင္နဲ႔ သူ႕သားျပန္ေရာက္လာတယ္။ စာအုပ္ထဲမွာ HBsAg positive တဲ့။ လူနာကုိသိလားေမးၾကည့္ေတာ့ ဘာမွမေျပာလုိက္ဘူးတဲ့။ ေဆာရန္ေရွာင္ရန္ဆုိတာ ေ၀လာေ၀း ျဖစ္ေနမွန္းေတာင္ မရဘူးတဲ့။ သူတုိ႔မအားလုိ႔လား မေျပာျဖစ္လုိက္တာလားေတာ့ မသိဘူး ကၽြန္ေတာ္ေတာ့ ေနာက္ဆုံးက်န္တဲ့ E-glove အျပဲေလးကုိပဲေက်းဇူးတင္မိေတာ့တာပါပဲ။ မိသားစုေလးေယာက္ရွိတဲ့လူနာကုိ ေဆာင္ရန္ေရွာင္ရန္ေတြ ေျပာျပျပီး ေဆးဘီဒုိထဲက ျပင္သစ္သံရုံးကလာလွဴသြားတဲ့ လက္က်န္အသည္းအားေဆးကုိပဲေသာက္ေနက် ေဆးေတြနဲ႔ တြဲေပးလုိက္ရေတာ့တယ္။ လူနာကေတာ့ သူဘီပုိးရွိတဲ့အတြက္ ကၽြန္ေတာ့္ကုိအေတာ္အားနာေနပုံပဲ။ ဒီေလာက္ေတာင္ ရုိးရသလားလုိ႔ စိတ္ထဲကေတာ့ အျပစ္တင္မိေလရဲ႕။ လူနာကုိ ဆရာမနဲ႔ထားခဲ့ျပီး ျပန္မယ္လုပ္ေတာ့ ကုိလွေဌးက မနက္ကလာေရာင္းတဲ့ ဂ်ီသားေတြကုိ က်ပ္ကင္ျပီး ကၽြပ္ကၽြပ္အိတ္နဲ႔ ထည့္ေပးလုိက္ေသးတယ္။ မိန္းမကေတာ့ အနက္အဓိပၸါယ္မ်ားစြာပါတဲ့ မ်က္ေစာင္းထုိးျပီး ကၽြန္ေတာ့္ကုိ လွမ္းတုိက္ခုိက္တယ္။  ေအာ္ ….. ျပန္ခ်ိန္လည္းနီးေနျပီမုိ႔ လကၡဏာပါးရွားေနတဲ့ ကၽြန္ေတာ္ တုိ႔ႏွစ္ေယာက္ လကၡဏာပါးရွားေနတဲ့ မရမ္းေခ်ာင္းကုိ ႏူတ္ဆက္ျပီး ရန္ကုန္ေရႊျမိဳ႕ေတာ္ၾကီးဆီကုိ ဘစ္စကားၾကပ္ၾကပ္နဲ႔ပဲ ျပန္ခဲ့ပါေတာ့တယ္။ လမ္းေရာက္ေတာ့ ေတာင္ၾကီးကအေဖ့ဆီက ဖုန္းလာတယ္။ မင္းေတာထဲသြားေနျပန္ျပီလားတဲ့ …. မင္းဘ၀ကေတာ့ ေတာထဲကတက္မွာမဟုတ္ဘူးတဲ့…. ေတာက်ီးဂန္းဘာမွျပန္မေျပာႏုိင္လုိက္ခင္…. ဖုန္းခ်သြားေလရဲ႕။

         

အမွတ္စဥ္(၁၆)ညီေလးမ်ားႏွင့္အမွတ္တရ

 

 

 

ဘ၀ဆုိးၾကီး

ဘ၀ဆုိးၾကီး

ေသျပီးတဲ့လူဟာ လူ၀င္စားျပန္ျဖစ္ရင္

တဖန္လူျပန္ျဖစ္လုိ႔ရေသးတယ္။

အႏူဟာ

တခါႏူျပီးရင္

ေနာက္တခါ လူေတာထဲတုိးလုိ႔မရေတာ့ဘူး။

လူျပန္မျဖစ္ေတာ့ဘူး။

ေရာဂါေတြလုံး၀ေပ်ာက္ကင္းျပီး

အနာၾကီးေရာဂါပုိး လုံး၀ကင္းစင္သြားသည့္တုိင္

အႏူဘ၀က

လြတ္ျငိမ္းခ်မ္းသာခြင့္မရရွာပါဘူး။

ေသဒဏ္ၾကခံေနရတဲ့သူေတြ

လြတ္ျငိမ္းခ်မ္းသာခြင့္နဲ႔ေတြ႕ရင္

မေသေတာ့ဘူး ၊ လြတ္ခြင့္ရွိတယ္။

အႏူက တခါႏူျပီးရင္

တသက္လုံးအႏူျဖစ္ရတဲ့ဘ၀ဆုိးၾကီးပါ။

ဦးေမာင္ေမာင္

နံသာျမိဳင္အနာၾကီးေရာဂါစခန္း

(ဆရာခ်စ္စံ၀င္း ၏ ပုိးကုိက္ပန္း-၂၀၀၅ ေမ)

“ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ အနာၾကီးေရာဂါပုိးကုိ လုံး၀ကင္းစင္တဲ့ေနရာ အျဖစ္ေၾကျငာမယ္ဆုိရင္ နံသာျမိဳင္စခန္းကုိ စိတ္ခ်လက္ခ် ယုံၾကည္စြာ ေၾကျငာလုိ႔ရပါတယ္၊ ဘာျပဳလုိ႔လဲဆုိေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔က MDT ေဆးေပါင္းစားထားျပီးတဲ့လူေတြေလ၊ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔က ကမၻာေပၚမွာ အနာၾကီးေရာဂါကင္းစင္တဲ့ေဒသ အျဖစ္ နံသာျမိဳင္ ကုိေၾကျငာ၀ံတဲ့အခ်ိန္မွာ ဘယ္ေနရာ ဘယ္ျမိဳ႕၊ ဘယ္ရြာက ကၽြန္ေတာ္တုိ႕လုိရဲရဲ၀ံ၀ံ ေၾကျငာလုိ႔ရသလဲ။ မေၾကညာႏုိင္ ၾကေသးပါဘူး”

      

        ရန္ကုန္တုိင္းလွည္းကူးျမိဳ႕နယ္ရွိ (အနာၾကီးေရာဂါဒဏ္ ခံစားခဲ့ရေသာ) အဖုိးအဖြားမ်ား ကုိ ေစာင့္ေရွာက္ထားသည့္ `ေမတၱာပရဟိတ´ ေဂဟာသုိ႔ အပါတ္စဥ္လုိလုိ အနယ္နယ္အရပ္ရပ္မွ လာေရာက္လွဴဒါန္းၾကေသာ ေစတနာရွင္ အဖြဲ႕အစည္းမ်ား၊ မိသားစုမ်ားမွာ ၂၀၀၉-၂၀၁၀ ခုႏွစ္အတြင္း လြန္ခဲ့ေသာ ၁၀ ႏွစ္ခန္႕ကထက္ ပုိမုိမ်ားျပားလာခဲ့သည္။ ျမန္မာလူမ်ိဳးအခ်င္း ခ်င္းရုိင္းပင္းကူညီေသာ စိတ္ဓါတ္ေၾကာင့္ ေဂဟာမွာလည္း ယခင္ႏွစ္မ်ားစြာႏွင့္မတူ သိသာစြာတုိးတက္ ေျပာင္းလဲလာခဲ့သည္။ ထပ္မံ၍လည္း လာေရာက္လွဴဒါန္းလုိသူမ်ား တုိးပြားေနဆဲ ပင္ျဖစ္သည္။ ယခင္က လူ႔အသုိင္းအ၀ုိင္းမွ အပယ္ခံ ဒုကၡိတမ်ားကုိ လူထုက ေမတၱာတရားေရွ႕ထားျပီး ကုိယ္ခ်င္းစာစိတ္ျဖင့္ ကူညီေထာက္ပံေပးေနေသာ္လည္း လာေရာက္လွဴဒါန္းသူမ်ား၏ စိတ္ထဲတြင္ ဤေရာဂါႏွင့္ ပါတ္သက္ေသာ ေမးခြန္းမ်ားက တပုံတပင္ရွိေနသည္။

        လာေရာက္လွဴဒါန္းသူ အေတာ္မ်ားမ်ားသိလုိေသာ အဓိကက်သည့္ ေမးခြန္းမွာ ဤေရာဂါသည္ သူတုိ႔ထံ (လာေရာက္လွဴဒါန္းသူမ်ား) သုိ႔ေရာ ကူးစက္ႏုိင္ပါသလား? ဆုိသည့္ ေမးခြန္းပင္ျဖစ္သည္။ အျခား သံတူေၾကာင္းကြဲ ေမးခြန္းမ်ားရွိေသာ္လည္း အရင္းစစ္ၾကည့္လွ်င္ ဤေမးခြန္းဆီသုိ႔သာ ဦးတည္လာသည္ခ်ည္းသာျဖစ္ပါသည္။ အင္မတန္မွ အဓိကက်ေသာ က်န္းမာေရး အသိရွိသူတုိင္း ေတြးမိမည့္ ေမးခြန္း ျဖစ္မည္ဟု ကၽြန္ေတာ္ထင္ပါသည္။ ယခုအခ်ိန္တြင္ SARS လုိ ၾကက္ငွက္ တုပ္ေကြးလုိ ေလထဲမွတဆင့္ ပ်ံႏွံျပီး လွ်င္ျမန္ေသာ ႏူန္းျဖင့္ကူးစက္သည့္ ေၾကာက္စရာ ေကာင္းေသာ ေရာဂါ မ်ားကလည္း တခုျပီးတခု ျဖစ္ေပၚေနသည္ မဟုတ္ပါလား။ ထုိ႔ေၾကာင့္ ထုိေမးခြန္းကုိ ေျဖဆုိရန္ ပထမဆုံး အနာၾကီးေရာဂါ အေၾကာင္း အနည္းအက်ဥ္းမွ် သိထားသင့္သည္မဟုတ္ပါေလာ။

        ကၽြန္ေတာ္ကုိယ္တုိင္ပင္ ငယ္စဥ္ကတည္းက အနာၾကီးေရာဂါသည္မ်ားႏွင့္ ထိေတြ႕ခဲ့ရသည္။ ကၽြန္ေတာ့္အဖုိးမွာ အနာၾကီးေရာဂါတုိက္ဖ်က္ေရးတြင္ ေရွ႕တန္း စစ္မ်က္ႏွာမွတုိက္ခဲ့ေသာ က်န္းမာေရးမွဴးတဦးျဖစ္ေသာေၾကာင့္ အနာၾကီးေရာဂါသည္ မ်ားႏွင့္ ၂ တန္းအရြယ္မွစ၍ ရင္းႏွီးခဲ့ရသည္။ အဖုိးဆီသုိ႔လာျပသည့္လူနာမ်ားတြင္ အေရတရႊဲရႊဲ တြန္းလွည္းေပၚတင္လာရေသာ လူနာမ်ား တကုိယ္လုံး ျမင္မေကာင္းေအာင္ အဖုအပိန္႔ထေနေသာ ေၾကာက္စရာ လူနာမ်ားအျပင္ လူသိမွာ ရွက္သျဖင့္ တုိးတုိးတိတ္တိတ္လာျပေသာ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ေက်ာင္းမွ ဆရာမၾကီးလုိ အကြက္ စေတြ႕ေသာ လူနာမ်ားကလည္းမနည္း ။အဖုိးက ရမည္းသင္းျမိဳ႕ေဘးနားရွိ ေက်းရြာမ်ားတြင္ ကြင္းဆင္းကုသရာတြင္ အေၾကာင္း တုိက္ဆုိင္ပါက ကၽြန္ေတာ့္ကုိပါ ေခၚသြားေလ့ရွိသျဖင့္ အနာၾကီးေရာဂါ သည္မ်ားသည့္ ကၽြန္ေတာ့္၏ အထိန္းေတာ္မ်ား လုိ ျဖစ္ေနသည္။ ေက်ာင္းပိတ္ရက္ မ်ားတြင္ အဖုိးေဆးထုိးေဆးေပး သည္ကုိ ကူညီ လုပ္ကုိင္ေပးေလ့ရွိေသာ္လည္း (မ်ားေသာအား ျဖင့္ ေဆးထည့္ေသာ ပလတ္စတစ္ အိတ္အား ဖေယာင္းတုိင္ျဖင့္ ပိတ္ျခင္းမွ်သာ) ထုိေ၀ဒနာသည္မ်ားကုိ ေတာ့ ကၽြန္ေတာ္ရြ႕ံသည္။ ထုိစဥ္ကတည္းက `ငါ့ကုိမ်ားကူးရင္ေရာ´ဆုိသည့္ အေတြး ၀င္သျဖင့္ အဖုိးကုိေမးဖူးသည္။ `အဖုိး….သားတုိ႔ကုိ ကူးရင္ဘယ္လုိလုပ္မလဲ´ ဟုေမး ၾကည့္ရာ အဖုိးက `ငါ ကုေပးမွာေပါ့ကြာ´ ဟုျပန္ေျဖသျဖင့္ ကၽြန္ေတာ္ ေက်နပ္သြား သည္။ ထုိအရြယ္တြင္ ထုိအေျဖသည္ ကၽြန္ေတာ့္အတြက္လုံေလာက္သည္။ အဖုိးလုပ္ သူက အာမခံမွေတာ့ ဘာေၾကာက္စရာလုိေသးလည္းဟု ေတြးမိဟန္တူပါသည္။

 လူနာမ်ားကုိ ခံေတာင္းေျမွာင္ေနေအာင္က်ိဳက္ခုိင္း၍ ေနေရာင္ထဲတြင္ အေရျပားေပၚမွ အကြက္မ်ားလုိက္ရွာရသည့္အလုပ္ကုိ ကၽြန္ေတာ္ သေဘာအက်ဆုံး ျဖစ္သည္။ မ်က္စိ မေကာင္းေသာ အဖုိးအား ` အဖုိးေရ…. ဟုိနားမွာတကြက္… ဒီဘက္ေဘးမွာတကြက္´ စသျဖင့္ လွ်ာရွည္ရသည္ကုိ အာေတြ႕ခဲ့သည္။ အဖုိးကလည္း တခါမွ် ေမာင္းမထုတ္။ ထုိအခ်ိန္က MDT မေပၚေသး။ ဒက္ပဆုန္း (၁၉၄၀ မွ စတင္ေပၚေပါက္ခဲ့ျပီး အနာၾကီးေရာဂါပုိးမွ ေဆးယဥ္သြားသျဖင့္ ေနာက္ပုိင္းတြင္ MDT ႏွင့္ အစားထုိးခဲ့သည္) ႏွင့္ ပရန္တီစလုန္း သာအေပးမ်ားသည္။အနာၾကီးေရာဂါအျပင္ အျခားေသာ အေရျပားေရာဂါမ်ားကလည္း သကၤာမကင္း၍ လာျပၾကသည္မ်ားလည္း ရွိသည္။  ေဆးေပးျပီး လူနာမ်ားကုိ `ငပိငါးေျခာက္ ငံျပာရည္မစားရ၊ ေျမေပၚတေတာင္ ေျမေအာက္ တေတာင္မစားရ…´ အစခ်ီေသာ က်န္းမာေရးေဟာေျပာမႈကုိ အဖုိးက ကၽြန္ေတာ့္အား အလြတ္က်က္ခုိင္းျပီး အခ်ိဳ႕လူနာမ်ားကုိ ေျပာေစသည္။ ထုိစဥ္အခ်ိန္က ငပိငါးေျခာက္ႏွင့္ အနာၾကီးေရာဂါ ဘာဆုိင္လုိ႔လဲဟုေတြးမိေသာ္လည္း မေမးမိ။ ေျမေပၚတေတာင္ေျမေအာက္တေတာင္ ဆုိတာလည္း ေသခ်ာနားမလည္။ သုိ႔ေသာ္ အနာၾကီးေရာဂါရွင္မ်ားကုိေတာ့ မေၾကာက္ေတာ့။ ကူးစက္ခံရလွ်င္ေရာ ဆုိသည့္ အေတြးကေတာ့ ကၽြန္ေတာ့္ေခါင္းထဲတြင္ အျမစ္မျပတ္ျခင္ေသး။ ထုိ႔ေၾကာင့္ အသက္ၾကီးလာခ်ိန္ ေဆးေက်ာင္းေရာက္ခ်ိန္မွ `ထုိစဥ္က ငါတုိ႔ ဒီေလာက္နီးစပ္ခဲ့ျပီး ဘာလုိ႔မကူးတာပါလိမ့္´ ဆုိေသာ ေမးခြန္းကုိ စာအုပ္စာေပ မ်ားႏွင့္ အေျဖထုတ္ ၾကည့္ရေတာ့သည္။

        ပထမဆုံး ထုိေမးခြန္းအား မေျဖဆုိမီ `အနာၾကီးေရာဂါသည္္´ ဆုိသည့္ အဓိပၸါယ္ ဖြင့္ဆုိခ်က္ကုိ ဦးစြာရွင္းျပလုိပါသည္။ အလွဴရွင္မ်ားၾကားတြင္ `မရမ္းေခ်ာင္းမွ အနာၾကီး ေရာဂါသည္ေတြ´ ဆုိေသာ စကားကုိ မၾကာခဏၾကားေနရသည္မွာ စိတ္မေကာင္းစရာ ပင္ျဖစ္သည္။ အနာၾကီးေရာဂါျဖစ္ေနသည္ဟု သတ္မွတ္ရန္ လူတစ္ေယာက္သည္ ေအာက္ပါေရာဂါလကၡဏာ (၃) ခ်က္အနက္မွ အနည္းဆုံးတခ်က္ရွိရမည္ျဖစ္သည္။

1.  အေရျပားေပၚတြင္ ကြက္၍ အေရာင္ေဖ်ာ့ေနျခင္း၊ နီျမန္းေနျခင္း၊ ထိ နာ ပူ ေအး မသိပဲထုံေနျခင္း။

2.  အာရုံေၾကာပ်က္စီးသည့္ လကၡဏာျဖစ္ေသာ ထိ၊ နာ၊ ပူ၊ ေအး မသိျခင္း၊ ေျခလက္မ်က္ႏွာရွိ ၾကြက္သားမ်ား အားနည္းျခင္း၊ လႈပ္ရွားမရျခင္းႏွင့္ အာရုံေၾကာၾကီးျခင္း။

3.  အေရျပားအကြက္မွ အသားျခစ္စမ္းသပ္ရာတြင္ ပုိးေတြ႕ျခင္း။

 `အနာၾကီးေရာဂါသည္ဆုိသည္မွာ အနာၾကီးေရာဂါလကၡဏာမ်ားရွိျပီး ၊ ေဆးစံခ်ိန္ျပည့္ မစားရေသးသူကုိဆုိလုိပါသည္။ျပည့္စုံေသာအေထာက္အထားမရွိပဲႏွင့္ အနာၾကီးေရာဂါ သည္ဟု အမည္မတပ္ရ။´

ဟု က်န္းမာေရး၀န္ၾကီးဌာနမွထုတ္ျပန္သည့္ အနာၾကီးေရာဂါတုိက္ဖ်က္ေရးလက္စြဲ စာအုပ္ထဲတြင္ ေဖာ္ျပထားသည္။

                အနာၾကီးေရာဂါ ႏွင့္ မွားတတ္ေသာ အျခားေရာဂါ ေပါင္း ၂၂ မ်ိဳးခန္႕ရွိေနေသးရာ မိမိကုိယ္တုိင္ေရာဂါနာမည္တပ္ျခင္းထက္ ကၽြမ္းက်င္ ေသာဆရာ၀န္ႏွင့္ျပသတုိင္ပင္ၾကည့္ျပီးမွသာ အနာၾကီးေရာဂါဟု အမည္တပ္ရပါမည္။ ၎တုိ႔ထဲတြင္ ေပြး၊ ႏွင္းခူ၊ ညွင္း၊ သမင္ျဖဴ၊ အင္ျပင္၊ ေမြးရာပါအမွတ္မ်ား၊ ဆစ္ဖလစ္၊ အေရျပားတီဘီ၊ အဆီဖုမ်ား၊ ဆီးခ်ိဳေရာဂါ၊ အာရုံေၾကာထိခုိက္မိျခင္း စသည့္ေရာဂါမ်ား ပါ၀င္သည္။

         မရမ္းေခ်ာင္း ေမတၱာပရဟိတမွ လူအားလုံးသည္ MDT ေဆးေပါင္းကုိ ေဆးပါတ္လည္ ေအာင္ေသာက္ျပီးသည့္ လူနာမ်ားျဖစ္သည့္ အတြက္ ၎တုိ႔ကုိ `အနာၾကီးေရာဂါသည္´ ဟု အမည္ မတပ္ရပါ။ ၎တုိ႔သည္ `အနာၾကီးေရာဂါဒဏ္ ေၾကာင့္ ကုိယ္လက္အဂၤါပ်က္စီးရခဲ့ရသည့္လူမ်ား´ သာ ျဖစ္ပါသည္။ တနည္းအားျဖင့္ဆုိေသာ္ အနာၾကီးေရာဂါ ေပ်ာက္ကင္းျပီး ပုိးကင္းစင္ေသာ လူမ်ားသာျဖစ္ပါသည္။ သုိ႔ေသာ္ အခ်ိဳ႕ေသာေ၀ဒနာရွင္ မ်ားတြင္ အနာၾကီးေရာဂါ ေ၀ဒနာေၾကာင့္ ပ်က္စီးသြားခဲ့ရေသာ အာရုံေၾကာမ်ားမွာ ျပန္လည္ေကာင္းမြန္လာျခင္း မရွိေတာ့သျဖင့္ ေနာက္ဆက္တြဲေ၀ဒနာ မ်ား ဆက္လက္ခံစားေနရဆဲလူနာမ်ားသာ ျဖစ္ပါသည္။

        အနာၾကီးေရာဂါ၏ အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆုိပုံကုိ ရွင္းျပျပီးေနာက္ပုိင္းတြင္ အနာၾကီးေရာဂါ ကူးစက္ပ်ံပြားပုံအေၾကာင္းကုိ အက်ဥ္းခ်ဳပ္ေဖာ္ျပလုိပါသည္။ လြန္ခဲ့ေသာ ဆယ္စုႏွစ္က တည္းကပင္ ဆရာၾကီးေဒါက္တာတင္ေရႊေရးသည့္ အနာၾကီးေရာဂါႏွင့္ ပါတ္သက္သည့္ စာအုပ္မ်ားစြာ ထြက္ရွိျပီးျဖစ္ပါသည္။ အေသးစိတ္သိရွိလုိပါက ဆရာေရးထားေသာ စာအုပ္မ်ားကုိ ျပန္္လည္ဖတ္ရႈေစလုိပါသည္။

         

        အနာၾကီးေရာဂါဆုိသည္မွာ ကူးစက္တတ္ေသာနာတာရွည္ေရာဂါတမ်ိဳးျဖစ္ျပီး Mycobacterium Leprae (တီဘီျဖစ္ပြားေစေသာပုိးႏွင့္ မ်ိဳးစိတ္တူ) ေၾကာင့္ျဖစ္ရပါ သည္ကုိ ေနာ္ေ၀ႏုိင္ငံမွ သိပၸံပညာရွင္ ေဒါက္တာဟန္ဆန္(Dr.G.A.Hansen) က ၁၈၇၃ ခုႏွစ္တြင္ အတိအက် ေဖာ္ထုတ္ႏုိင္ခဲ့သည္။ အနာၾကီးေရာဂါသည္ အဓိကအားျဖင့္ အေရျပား၊ နာဗ္ေၾကာမ်ား၊ အသက္ရႈေလျပြန္ အထက္ပုိင္း ႏွင့္ အသက္ရႈလမ္း ေၾကာင္းကုိလည္းေကာင္း၊ မ်က္စိ ကုိလည္းေကာင္း ထိခုိက္ပ်က္စီးေစတတ္ပါသည္။ ဦးေႏွာက္ႏွင့္အာရုံေၾကာမၾကီးအား ထိခုိက္ပ်က္စီးမႈ မရွိပါ။

        အနာၾကီးေရာဂါသည္ အသက္အရြယ္မေရြး၊ က်ားမ မေရြး ျဖစ္ပြားေစပါသည္။ ေရာဂါစ၀င္ခ်ိန္မွစတင္၍ေရာဂါလကၡဏာမ်ားျပခ်ိန္အထိ ေရာဂါပ်ိဳးခ်ိန္မွာ ပွ်မ္းမွ် (၃) ႏွစ္မွ (၅) ႏွစ္အထိ အလြန္ၾကာတတ္ပါသည္။ ေရာဂါပုိးရွိသူတဦးမွ အျခားလူမ်ားကုိ တုိက္ရုိက္ကူးစက္ျပီး ငွက္ဖ်ားကဲ့သုိ႔ ၾကားခံလက္ခံေကာင္ (ျခင္) မရွိပါ။ သို႔ေသာ္ ကူးစက္ခံရမႈမွ အနာၾကီးေရာဂါလကၡဏာျဖစ္ေပၚသူ အနည္းငယ္သာရွိပါသည္။ အနာၾကီးေရာဂါသည္ ေဆးကုသခံယူေနရျခင္းမရွိေသာ လူနာမ်ားထံမွ အျခားလူမ်ားသုိ႔ အသက္ရႈလမ္းေၾကာင္းႏွင့္အေရျပားတုိ႔မွတဆင့္ကူးစက္ပါသည္။ ဆင္းရဲခ်မ္းသာမေရြး ကူးစက္ေသာေရာဂါမဟုတ္သည့္အျပင္ မ်ိဳးရုိးလုိက္၍ျဖစ္ပြားတတ္ေသာ ေရာဂါမဟုတ္ ပါ။သုိ႔ေသာ္ အနာၾကီးေရာဂါသည္မ်ားႏွင့္ ၾကာရွည္ေနထုိင္သူမ်ားတြင္ ပုိမုိကူးစက္ပ်ံပြား  ေၾကာင္းေတြ႕ရွိရပါသည္။

         အနာၾကီးေရာဂါ၀င္ေရာက္ခံရသူတုိင္း ေရာဂါမျဖစ္ပါ။ အနာၾကီးေရာဂါျဖစ္ပြားသူ အမ်ားစုတြင္ ေရာဂါပုိးတုိက္ဖ်က္ေသာကုိယ္ခံအား (Cell Mediated Immunity_CMI) ေလ်ာ့နည္းေနေၾကာင္းေတြ႕ရွိရသည္။ CMI အနည္းအမ်ားေပၚလုိက္၍ ေရာဂါအမ်ိဳး အစားပါ ကြဲျပားသြားသည္။ အနာၾကီးေရာဂါ သည္ ေနရာေဒသမေရြး မည္သည့္ ပါတ္၀န္းက်င္တြင္မဆုိ ကူးစက္ပ်ံႏွံႏုိင္ပါသည္။ သုိ႔ေသာ္ က်န္းမာေရး၀န္ၾကီးဌာန၏ စာရင္းဇယားမ်ားအရ ျမန္မာႏုိင္ငံအလယ္ပိုင္း အပူပုိင္းေဒသတြင္ ပုိမုိအျဖစ္မ်ား ခဲ့ေၾကာင္းေတြ႕ရွိရသည္။

        အနာၾကီးေရာဂါတြင္ ေရာဂါပင္ရင္း ႏွင့္ ေရာဂါသုိေလွာင္ရာဌာနမွာ လူပင္ ျဖစ္သည္။ MDT ေဆးျဖင့္ကုသျခင္းမခံရေသးေသာလူနာ (Undetected patients / Hidden cases) မ်ားသည္ ေရာဂါပင္ရင္းႏွင့္ ေရာဂါသိုေလွာင္ရာ ဌာနမ်ားျဖစ္ေနတတ္ သည္။ ၎လူနာမ်ားသည္ MDT ေဆး တစ္ၾကိမ္ ေသာက္ျပီးရုံမွ်ျဖင့္ အျခားသူမ်ားကုိ ကူးစက္မႈလုံး၀မရွိေတာ့ပါ။ အနာၾကီးေရာဂါပုိးသည္ ေရာဂါသုိေလွာင္ရာလူ၏ အေရျပားအနာ (Lepromatous ulcer) မ်ားမွေသာ္လည္းေကာင္း ၊ ႏွာရည္ မွ ေသာ္ လည္းေကာင္း ကုိယ္ခႏၵာျပင္ပသုိ႔ထြက္ႏုိင္ပါသည္။ ထုိသုိ႕ထြက္ျပီးေနာက္ ေရာဂါပုိး ကူးစက္ခံရမည့္ ေရာဂါလက္ခံသူထံသုိ႕ ပြန္းပဲ့ဒဏ္ရာမွလည္းေကာင္း ၊ ေလထဲမွေသာ္ လည္းေကာင္း တုိက္ရုိက္ကူးစက္ပါသည္။ ၾကားခံေကာင္မရွိပါ။

        မရမ္းေခ်ာင္းပရဟိတ ေဂဟာမွ လူနာမ်ားသည္ MDT ေဆး ကုိ ဆရာ၀န္ ဆရာမမ်ား၏ စနစ္တက် ေစာင့္ၾကပ္ၾကည့္ရႈမႈ ေအာက္တြင္ မွတ္ပုံတင္ျပီး ေဆးပါတ္လည္ေအာင္ ေသာက္ျပီး ေသာလူနာမ်ား (Treated cases) ျဖစ္ေသာ ေၾကာင့္အျခားသူမ်ားကုိ ကူးစက္မႈ လုံး၀မရွိႏုိင္ေတာ့ပါ ဟု ေျဖႏုိင္ပါသည္။ ၎တုိ႔တြင္ ျဖစ္ပြားေနေသာ အနာမ်ားမွလည္း အာရုံေၾကာပ်က္စီးျခင္း၊ ေသြးလွည့္ပါတ္မႈ ပ်က္စီးျခင္း၊ ထုံနာပူထိ မသိျခင္းမွ ဒဏ္ရာရျပီး ပုိး၀င္ျခင္း၊ အဟာရခ်ိဳ႕တဲ့ျခင္း တုိ႔ေၾကာင့့္ျဖစ္ပြားေနေသာ အနာ မ်ားသာျဖစ္ပါသည္။ အနာၾကီးေရာဂါပုိးေၾကာင့္ ျဖစ္ပြားေနေသာ ေရာဂါမ်ား လုံး၀ မဟုတ္ပါ။ မရမ္းေခ်ာင္းေဂဟာရွိ အဖိုးအဖြားမ်ားကုိ အနီးကပ္ ေစာင့္ေရွာက္ေပးေနသည့္ ကေလးသူငယ္မ်ားတြင္လည္း ေရာဂါကူးစက္ခံ ရမႈ လုံး၀မရွိသည့္အျပင္ MDT ေဆးေပါင္းစနစ္တက်ေသာက္ထားသည့္ လူမ်ားျဖစ္ ေသာေၾကာင့္ ၅ ႏွစ္အတြင္း ေနာက္ထပ္လူနာသစ္ေတြ႕ရွိမႈ မရွိေသာရြာအျဖစ္ ရပ္တည္ ႏုိင္ျပီျဖစ္ပါသည္။ သုိ႔ေသာ္ ေဆးပညာသေဘာ ႏွင့္ ေရာဂါပုိးမ်ား၏ မ်ိဳးရိုးဗီဇ အစဥ္တစုိက္ျပဳျပင္ ေျပာင္းလဲတတ္ေသာသေဘာမ်ားေၾကာင့္ လုံး၀ကူးစက္ႏုိင္စြမ္း မရွိေတာ့ပါ ဆုိသည့္ စကားအစား ကူးစက္ႏုိင္စြမ္း(လုံး၀နီးပါး)မရွိေတာ့ပါ ဟု ေျပာင္းလဲ သုံးစြဲလွ်င္ ပုိမုိသင့္ ေလွ်ာ္ပါမည္။

        ကမၻာေပၚတြင္ ႏွစ္စဥ္လူ ၇၅၀ ၀၀၀ ခန္႔ အနာၾကီးေရာဂါကူးစက္ခံေနရျပီး အမ်ားစုမွာ ကေလးမ်ားျဖစ္သည္။ ကမၻာအနာၾကီးေရာဂါရွင္ဦးေရ၏ ၇၀%သည္ အိႏၵိယ၊ ဘရာဇီး၊ အင္ဒုိနီးရွား၊ မုိဇမ္ဘီ၊ မဒါဂတ္စကား၊ တန္ဇန္နီးယား ႏွင့္ နီေပါႏုိင္ငံ တုိ႔တြင္ျဖစ္သည္။ သုိ႔ေသာ္ ကမၻာက်န္းမာေရးအဖြဲၾကီးက သတ္မွတ္ထားသည့္ ေရာဂါျဖစ္ပြားမႈမ်ားသည့္ႏုိင္ငံ ၁၆ ႏုိင္ငံက်န္ရွိေနသည့္အထဲတြင္ ျမန္မာႏုိင္ငံပါ၀င္သည့္ အတြက္ ၁၉၉၁ ခုႏွစ္မွစ၍ MDT ေဆးေပါင္းတုိက္ေကၽြးေရးလုပ္ငန္းမ်ားကုိ အစုိးအရအဖြဲ႔အစည္းမ်ား ျပည္တြင္းျပည္ပ လူမႈေရးအဖြဲ႕အစည္းမ်ား၊ မီဒီယာမ်ား၊ အေျခခံက်န္းမာေရး၀န္ထမ္းမ်ားႏွင့္ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ခဲ့ရာ ၂၀၀၃ ခုႏွစ္တြင္ ျမန္မာ ႏုိင္ငံအား လူဦးေရ သန္း ၅၀ တြင္ မွတ္ပုံတင္ထားေသာ အနာၾကီးေရာဂါသည္ ၅၀၀၀ ေအာက္သာရွိေတာ့သျဖင့္ အနာၾကီးေရာဂါကင္းစင္ေသာ ႏုိင္ငံအျဖစ္ ေၾကျငာခဲ့သည္။ ၁၉၉၅ မွ ၂၀၀၀ျပည့္ႏွစ္အထိ လုိအပ္ေသာ MDT ေဆး၀ါးမ်ားကုိ Nippon Foundation မွ လွဴဒါန္းခဲ့ျပီး ၂၀၀၁ မွ ၂၀၁၀ ခုႏွစ္အထိ လုိအပ္ေသာေဆး၀ါးမ်ားကုိ Novartis Foundation မွ လွဴဒါန္းရန္ ကမၻာက်န္းမာေရးအဖြဲ႕အား ကတိျပဳျပီးျဖစ္ပါသည္။

        သုိ႔ေသာ္ အနာၾကီးေရာဂါသည္ ေက်ာက္ေရာဂါကဲ့သုိ႔ ကာကြယ္ေဆးရွိသည့္ ေရာဂါမဟုတ္ျခင္းေၾကာင့္ ႏွစ္စဥ္လူနာအသစ္အနည္းငယ္ကုိ ဆက္လက္ေဖာ္ထုတ္ ေဆး၀ါးကုသေပးလွ်က္ရွိပါသည္။ အနာၾကီးေရာဂါ ေ၀ဒနာကုိခံစားခဲ့ရေသာ ေ၀ဒနာ ရွင္မ်ားကုိ ယခင္က လူအသုိင္းအ၀ုိင္းမွ ပယ္က်ဥ္၍ လိင္အေပ်ာ္ပါးလုိက္စားမႈ ေၾကာင့္ ျဖစ္ေသာေရာဂါ၊ မ်ိဳးရုိးလုိက္သည္ ႏူနာေရာဂါ စသည့္ျဖင့္ မသိနားမလည္သူမ်ားက ေရွာင္ဖယ္ထားၾကေသာ္လည္း အသိပညာၾကြယ္၀လာသည့္ ျမန္မာလူမ်ိဳးမ်ား၏ ေဖးမ ေစာင့္ေရွာက္မႈျဖင့္ အနာၾကီးေရာဂါအား ျမန္မာ့ေျမေပၚမွ လုံး၀တုိက္ထုတ္ႏုိင္မည္ဆုိပါ မရမ္းေခ်ာင္း၊ ေရနံသာ၊ ျမရတနာ (စစ္ကုိင္း)၊ ေတာင္၀ုိင္း (ေမာ္လျမိဳင္) စသည့္ ေနရာမ်ားမွ အနာၾကီးေရာဂါခံစားခဲ့ရသူမ်ားသည္ ျမန္မာ့သမုိင္းတြင္ အနာၾကီး ေရာဂါ ျဖစ္ပြားခဲ့ဖူးသည့္ ေနာက္ဆုံးမ်ိဳးဆက္မ်ားသာ ျဖစ္သြားႏုိင္ပါသည္။

        ထို႔ေၾကာင့္ မရမ္းေခ်ာင္းပရဟိတေဂဟာသုိ႔ ကုိယ္တုိင္ကုိယ္က် လာေရာက္ လွဴဒါန္းလုိသူမ်ားအေနျဖင့္ အနာၾကီးေရာဂါ၏ ဗီဇရုပ္ကုိ တီးေခါက္မိေစရန္ႏွင့္ သံသယ ရွင္းစြာလွဴဒါန္းႏုိင္ေရးအတြက္ တတ္စြမ္းသည့္ဘက္မွ တင္ျပထားျခင္းသာျဖစ္ပါသည္။ ျမန္မာလူမ်ိဳးအခ်င္းခ်င္းရုိင္းပင္းကူညီေဖးမျခင္းျဖင့္ ျမန္မာ့ေျမကုိ ပုိမုိစိမ္းလန္းေအာင္ ဖန္တီးႏုိင္ၾကသူမ်ား ျဖစ္ၾကပါေစ…………….။

ေတာက်ီးဂန္း (ေခတၱ-မင္းကုန္း)

၉ ႏုိ၀င္ဘာ ၂၀၁၀

ကုိးကား

1.   Davidson’s PRINCIPLES AND PRACTICE OF MEDICINE 20^TH EDTION

2.   အနာၾကီးေရာဂါတုိက္ဖ်က္ေရးလုပ္ငန္းလက္စြဲ/က်န္းမာေရး၀န္ၾကီးဌာန/၂၀၀၈ေဖ။

3.   AN ATLAS OF LEPROSY; SASAKAWA MEMORIAL HEALTH FOUNDATION.1983 EDTION

4.   A GUIDE TO ELIMINATING LEPROSY AS A PUBLIC HEALTH PROBLEM/MINISTRY OF HEALTH; MYANMAR.

5.   ပုိးကုိက္ပန္း-ခ်စ္စံ၀င္း (၂၀၀၅)